^{اعتياد به مواد مخدر}

^{بيماري‌ ها}

^{بيماري‌ هاي غدد درون ‌ريز مانند كم‌ كاري غدد تيروئيد، پُركاري غده پاراتيروئيد و ديابت، اختلالات الكتروليتي مانند هايپركلسمي و هايپوكالمي، بيماري ‌هاي نورولوژيك مانند بيماري پاركينسون، ام.اس، ضايعات نخاعي و سكته مغزي، افسردگي، سندرم روده تحريك‌ پذير و بيماري ‌هاي انسدادي يا حركتي روده مي‌ توانند از علل يبوست مزمن باشند كه مسلما در چنين مواردي توجه به علت زمينه ‌اي در درمان اهميت زيادي دارد.}

^{شقاق مقعد و هموروئيد نيز از بيماري ‌هاي دردناك مقعد هستند كه به علت ايجاد درد در حين اجابت مزاج از علل به تعويق انداختن مدفوع و تشديد يبوست مزمن به شمار مي ‌آيند.}

^{پيشگيري و درمان}

^{يبوست مزمن به خودي خود يك بيماري جدي تلقي نمي ‌شود اما بي‌ توجهي به آن و عدم تلاش براي درمان آن مي ‌تواند عوارض و بيماري‌ هاي مهمي را به همراه داشته باشد.}

^{برخي مطالعات نشان مي ‌دهد كه يبوست مزمن مي ‌تواند يكي از عوامل خطر در ابتلا به سرطان‌هاي كولوركتال باشد. يكي از شايع‌ ترين عوارض يبوست، هموروئيد يا بواسير است، اگرچه تنها علت هموروئيد، يبوست نيست.}

^{هموروئيد به اتساع سياهرگ ‌هاي راست روده يا مقعد گفته مي ‌شود و علامت شايع آن درد و خون ‌ريزي هنگام اجابت مزاج است.}

^{زور زدن همراه با مدفوع سخت مي‌ تواند موجب پارگي بافت مقعد و ايجاد شقاق شود كه بسيار دردناك ‌است.}

^{حتي گاهي فشار بيش از حد هنگام اجابت مزاج مي‌ تواند سبب خروج بافت راست روده از مقعد شود. اين عارضه به "افتادگي راست روده" يا "پرولاپس ‌ركتوم" موسوم است و ممكن است نياز به درمان جراحي داشته باشد.}

^{از ديگر عوارض يبوست مزمن درمان نشده، احتباس مدفوع است. در اين حالت حجم بزرگي از مدفوع خشك و سفت در راست روده گير مي‌ كند. اجابت مزاج دراين حالت بسيار دشوار بوده و نياز به مداخلات درماني توسط پزشك دارد.}

^{چطور از آن پيشگيري كنيم؟}

^{داشتن رژيم غذايي متعادل و سرشار از فيبرغذايي، ورزش منظم و نوشيدن روزانه حداقل هشت ليوان آب بهترين راه براي پيشگيري از يبوست است.}

^{طرز تشخيص}

^{علاوه بر معيارهاي گفته شده كه مي ‌تواند فرد غيرمتخصص را در تشخيص يبوست (Constipation) كمك كند، تشخيص يبوست معمولا با ارايه يك گزارش دقيق از علايم آزاردهنده بيماري، عادات تغذيه‌اي و تاريخچه دقيقي از سابقه ابتلا به بيماري‌ها يا مصرف داروها به پزشك امكان‌پذير است. در مواردي از قبيل يبوست حاد همراه با دردهاي شكمي و دفع خون و يا يبوست مزمن مقاوم به درمان ممكن است استفاده از روش‌هاي تشخيصي از جمله معاينه ركتوم، كولونوسكوپي، سيگموييدوسكوپي، راديوگرافي با تنقيه باريم و آزمايشاتي از قبيل شمارش سلول‌ هاي خون و سنجش سطح هورمون ‌ها انجام شود.}

^درمان

^{اگرچه نحوه، درمان يبوست بسته به علت، شدت و مدت زمان ابتلا به آن متفاوت است اما در بيشتر موارد با تغيير رژيم غذايي و اصلاح شيوه زندگي مي ‌توان به رفع آن كمك كرده و از بروز مجدد آن پيشگيري كرد.}

^{اصلاح رژيم غذايي}

^{در اولين مرحله براي درمان يبوست توصيه مي ‌شود ميزان مصرف مواد غذايي حاوي فيبر به ميزان 25 تا 30 گرم در روز افزايش يابد. در اين رژيم غذايي مصرف روزانه حداقل 8 ليوان آب ضروري است. كاهش مصرف چاي و قهوه و گنجاندن ورزش منظم در فعاليت‌هاي روزانه نيز توصيه مي‌ شود.}

^{مواد غذايي حاوي فيبر عبارتند از:}

^{غلات(نان جو و نان گندم سبوس ‌دار)}

^{حبوبات(به خصوص حبوباتي از قبيل عدس و لوبيا قرمز)}

^{سبزي ‌ها(مانند گل ‌كلم، كاهو، هويج و نخودسبز)}

^{ميوه‌هاي تازه به خصوص سيب‌، گلابي، آلو و ميوه‌هاي خشك مانند كشمش و برگه زردآلو، گردو، فندق و بادام}

^{در اغلب موارد اثر مفيد تغيير رژيم غذايي در عرض 3 تا 5 روز ظاهر مي ‌شود اما براي قضاوت در مورد كارايي اين روش درماني حداقل يك ماه زمان لازم است. افزايش مصرف مواد غذايي حاوي فيبر عوارضي مانند نفخ و افزايش باد در شكم را به همراه دارد. رژيم‌ غذايي پر فيبر براي مبتلايان به مگاكولون يا كولون و ركتوم هايپوتونيك و همچنين در يبوست ناشي از استفاده از موادمخدر توصيه نمي‌ شود.}

^{ايجاد نظم در اجابت مزاج}

^{يكي از راه ‌هاي موثر براي مقابله با يبوست اين است كه فرد خود را به يك وقت مشخص در روز براي اجابت مزاج عادت دهد. بهترين زمان يك ساعت پس از صبحانه است. نوشيدن آب گرم مي‌ تواند به تحريك روده كمك كند. بايد توجه داشت كه موفقيت درمان به معناي افزايش تعداد دفعات اجابت مزاج نيست بلكه به معني راحتي عمل دفع است.}

^{مصرف دارو البته با احتياط!}

^{در مواردي كه احتباس رخ داده است و يا اين كه يبوست ناشي از بيماري خاص، عمل جراحي، بارداري و يا مصرف دارو است و در شرايطي كه اعمال فشار بيش از حد هنگام اجابت مزاج خطرناك است، ممكن است نياز به تجويز داروهاي ملين باشد.}

^{داروهاي ملين براي آماده‌ سازي روده قبل از اعمال جراحي و بررسي‌ هاي تشخيصي و همچنين راديوگرافي حفره شكمي نيز به كار مي ‌روند.}

^{مصرف مداوم داروهاي ملين و حتي مسهل ‌هاي گياهي مي ‌تواند سبب از بين رفتن حركات طبيعي روده بزرگ و نهايتا وابستگي روده شود. به همين خاطر توصيه مي ‏شود داروهاي ملين حتي انواع گياهي را حتما با مشورت پزشك مصرف كنيد.}

^{ندا احمدلو - هفته نامه سلامت}